Otpornost na dezinformacije

Pojedine dezinformacije zahtijevaju složene primjere, rad sa izvorima i stručna tumačenja, međutim, veliki dio problematičnog sadržaja u informacionom prostoru nastaje kroz znatno jednostavnije mehanizme manipulacije, poput izvlačenja starih informacija iz konteksta i njihovog predstavljanja kao aktuelnih.

Sa relativno jednostavnim pitanjima i osnovnim provjerama može se razotkriti mehanizam dezinformacije.

Prvi korak u debunking procesu je provjera izvora i autorstvo: da li je jasno naznačeno ko je autor ili izvor informacije? Da li je u pitanju medij, institucija, pojedinac ili anonimni nalog?

Drugi korak, podjednako važan, je praćenje obrasca ponašanja izvora: da li izvor ima kontinuitet objavljivanja ili se pojavljuje povremeno, oko osjetljivih tema?

U trećem koraku se postavlja pitanje da li naslov odgovara sadržaju teksta ili videa. Ponekad, naslovi naprvi pogled odgovaraju sadržaju, ali uz kratku pretragu se otkriva suštinska diskrepanca između naslova i sadržaja.

Četvrti korak u procesu debunkinga predstavlja provjeru vremena i aktuelnosti, te je važno ispitati da li je događaj aktuelan ili se radi o staroj informaciji predstavljenoj kao novoj, te kada i gdje je prvobitno objavljena.

Od ključne važnosti je diferencijacija između činjenica, mišljenja i vrijednosnih sudova, te da li su jasno razdvojeni u datom tekstu. Potrebno je obratiti pažnju na vizuelni sadržaj i emocionalnu manipulaciju – da li vizuelni sadržaj prikazuje ono što se tvrdi i da li sadržaj podstiče strah ili paniku.

Prije zaključivanja, potrebno je provjeriti da li istu informaciju prenose drugi, nepovezani izvori I da li postoje drugačiji podaci ili tumačenja.

Projekat “Beyond the Headline: Youth Against Disinformation” realizuje MOACG uz finansijsku podršku Evropske unije i SEE Check mreže. Sadržaj je isključiva odgovornost Mreže za omladinski aktivizam Crne Gore i ne odražava nužno stavove Evropske unije iliSEE Check.