Dezinformacije oko nas

Nalazi predstavljeni u informativnoj brošuri o borbi protiv dezinformacija “Iza naslova” zasnovani su na kvalitativnom monitoringu javno dostupnih medijskih sadržaja i objava na društvenim mrežama tokom 2025. godine. Cilj je mapiranje obrazaca koji se ponavaljaju u lokalnom informacionom prostoru.

U uzroku je evidentirano 36 slučajeva dezinformativnog sadržaja tokom 2025. godine, prikupljenih desk monitoringom onlajn medija i javnih objava na društvenim mrežama. Po tipu izvora, online mediji čine 26/36 slučajeva (72.2%), a društvene mreže 10/36 (27.8%), najčešće Facebook, praćen Instragramom, X-om i TikTokom. Ovaj nalaz je važan zato što pokazuje da problem nije ograničen namarginalne kanale, već da je produkcija I distribucija spornih tvrdnji snažno institucionalizovana kroz portale i njihove agregatore.

Ako se uzmu u obzir sve dezinformacije koje su stupile u informacioni prostor Crne Gore, ovaj broj se drastično povećava.

Raskrinkavanje.me je u 2025. godini zabilježio čak 173 dezinformacije od javnog značaja, 134 manipulacije činjenicama, 225 lažnih vijesti, 106 teorija zavjere, 5 slučajeva pristrasnog izvještavanja, 36 klikbejt naslova, 11 pseudonaučnih objava, 1 slučaj istorijskog revizionizma, 2 greške, 3 neutemeljena nagađanja, 4 satire prenijete kao činjenice, kao i 8 slučajeva korišćenja već objavljene informacije bez jasne naznake vremenskog perioda. To nas dovodi do zabrinjavajuće cifre od 708 medijskih manipulacija, skoro 2 manipulacije dnevno.

Zato je važno znati kako prepoznati mehanizam dezinformacija, koji se razotkriva relativno jednostavnim pitanjima i osnovnim provjerama. Te provjere podrazumijevaju: izvor i autorstvo, obrazac ponašanja izvora, naslov i sadržaj, vrijeme i aktuelnost, činjenice, interpretacije i poruke, vizuelni sadržaj, druge izvore i emocionalnu manipulaciju.

Projekat „Beyond the Headline: Youth Against Disinformation“ relizuje MOACG uz finansijsku podršku Evropske unije i SEE Check mreže. Sadržaj je isključiva odgovornost Mreže za omladinski aktivizam Crne Gore i ne odražava nužno stavove Evropske unije ili SEE Check mreže.